berkouwerdotcom

Phnom Phen, 8 mei 2011 17.49 uur locale tijd, dakterras Hotel Le Quay.

Vandaag onze laatste dag in Phnom Phen. Met een gids zijn we eerst het paleis gaan bekijken. Daarna de Tuol Sleng gevangenis van het Pol Pot regime en daarna de massagraven van Choeung Ek, een belangrijk monument voor en onderdeel van de Cambodjaanse Killing Fields.

Een indrukwekkend dagje…

Rustig aan beginnen: weer eens een paleis bezoeken. Blijkbaar zijn Aziaten ook gek op koningshuizen. In deze tijden heeft de koning alleen een ceremoniële functie, hij heeft geen echte macht meer. Het paleis zag er prachtig uit. Geel en wit zijn de 2 hoofdkleuren. Heel anders dan in Vietnam, volgens Bar hebben ze in Cambodja nog veel meer gevoel voor ‘mooi’ en ‘stijl’ dan in Vietnam en ik kan haar geen ongelijk geven. We zijn het heus wel eens met elkaar eens… .
Veel mooie gebruiksvoorwerpen: te gekke olifanten, mooie gewaden en sieraden. En gewoon mooie architectuur.

Dat was dus allemaal leuk. Hoewel enorm warm. Tussen de 30 en 35 klein nulletje c is echt teveel. Wordt nog leuk in Angkor Wat mocht het daar richting 40 lopen…

Na het paleis met de tuktuk op weg naar de Tuol Sleng gevangenis. Dan gaan we het dus hebben over de Pol Pot periode van Cambodja. Slechts 36 jaar geleden. Ongeveer 20% van de Cambodjaanse bevolking uitgemoord. In 3 jaar en nog wat. Door een bizar regiem. Waarvan er nu nog diversen uit de toenmalige top in de regering zitten. Waarvan vele slachtoffers en dader/slachtoffers gewoon nog in Cambodja leven. Waar bijna 3 miljoen slachtoffers zijn gemaakt. Waarbij vaders hun zonen vermoorden, zonen hun vaders, moeders en broers en zussen. Of waar vrienden tegenover elkaar stonden als vijanden. Voor ons onvoorstelbaar als je je in dat verhaal gaat verdiepen.

Ik was 11 jaar toen dat allemaal begon daar. Weet er weinig meer van. Vage herinneringen. Logisch. Mijn ouders hebben dat waarschijnlijk beter gevolgd. Ben van plan hen dat eens te vragen. Maar misschien was er in de westerse pers weinig aandacht voor in die tijd.

Heel Phom Phen was naar het platteland verplaatst, om daar verplicht te gaan werken. Starten met ‘het jaar 0′, in opdracht van die vreselijke Pol Pot. We vernamen via de gids, die zelf als 5 jarig jochie op het platteland moest werken destijds, de verhalen vernomen van de 10-15 jarige soldaten die door marteling verhalen ontfutselden van de gevangen genomen bevolking. In de gevangenis, S21 genaamd, werden de intellectuelen, de leraren, de doktors, de schrijvers, de opstandigen + hun familie opgesloten, gemarteld en daarna vermoord in de Killing Fields. Vreselijke verhalen. En het meeste is nog niet bekend, omdat iedereen zo systematisch vermoord is. Van de gevangenen in S21 waren 7 overlevenden, waarvan er nu nog 3 in leven zijn.

Na de gevangenis dezelfde trip gemaakt als de gevangenen: naar Choeung Ek, 1 van de vele, vele Killing Fields van Cambodja. Dat is 15 kilometer van Phnom Penh vandaan. Daar hebben we de overblijfselen gezien van de massagraven. Je weet wat je daar gaat zien, ongeveer, maar de confrontatie met de werkelijke plek is toch een ander verhaal. Ik ben ook in Auswitsch geweest, daar was dat net zo erg. Zo’n plek maakt diepe indruk, als je er gevoelig voor bent. Foto’s maken is raar. Althans, zo ervaar ik dat zelf. Het is nauwelijks voor te stellen hoe dit soort waanzin plaats kan vinden. In Cambodja is dit echt wel een onderwerp. Pas nu gaat de jeugd zich in deze belangrijke periode van Cambodja verdiepen. Meer dan de helft van de huidige inwoners is jonger dan 25 jaar, las ik ergens. Omdat er een hele tussenlaag is verdwenen. Het is dus enorm belangrijk dat de informatie over wat er is gebeurd tevoorschijn komt en verteld wordt. Dat is niet altijd eenvoudig, temeer omdat de huidige regering niet enorm haar best doet om alles boven water te krijgen en te houden…

Er is een documentaire gemaakt over de gevangenis S21. Nadat er in ik meen het jaar 2000 meer informatie boven water is gekomen. waarom en hoe kan zoiets gebeuren?

Dat was dus een heftige dag. Op dit moment zitten we op het dakterras van ons hotel aan de cocktail. Omdat dat kan. Maar wel vreemd. Een land met een indrukwekkende historie. En zo kort geleden…

Tam biet!

Can Tho, 5 mei, 19.50 uur locale tijd.

Gisteren begonnen aan onze 3 nachten in de Mekongdelta. Voor ons roept dat herinneringen op aan de film Apocalypse Now. Qua beelden een meeslepende film, de sfeer van een ondoordringbaar junglelandschap wordt stevig neergezet in die film. Het binnenvaren van de Mekongdelta in de patrouilleboot. De waanzin van het onderwerp, de Vietnam-oorlog. De quote van Kurtz (Marlon Brando) in de film: “the horror, the horror…”. Als je hem nooit hebt gezien beslist gaan doen.

De Mekongdelta (“Nine Dragon river delta”) is een groot gebied van 39000 vierkante kilometer. De delta is het einde van zo’n 5000 kilometer rivier, de Mekong. Vanuit China door landen als Laos, Cambodja en Vietnam. Wij hebben de eerste nacht, gisteren, op een boot gezeten. We bleken de enige gasten op een boot voor 16 personen. Dat leek ons een beetje raar, maar viel enorm mee. Aardige bemanning. Halverwege ergens aan land gegaan en een kilometer of 12 gefietst. Dat was prima, je komt overal lekker vlakbij en tussendoor. Wel enorm warm, de hitte is wel een ding zeg maar, je wordt er toch een beetje brak van, althans wij. Wat we hier weer zien, net als in heel Vietnam, zijn de graven van overledenen. Die worden vaak middenin de rijstvelden neergezet. Het idee is dat de overledenen dan toch nog dichtbij zijn. En dat geeft dan troost en betrokkenheid bij degenen die achterblijven.

Rondvaren op de Mekong is prachtig. We hebben natuurlijk maar een klein stuk gedaan. Ondermeer naar de drijvende markten. Elke dag worden daar alle etenswaar verhandeld, van zoete aardappels tot rijst en veel fruit, zoals ananas. Op lange bamboe staken worden voorbeelden van de te verkopen waren op de boot gezet, zo weet je wat er op welke boot wordt verkocht. Iedereen heeft dus ook een boot. Die zit vaak al generaties lang in de familie. Houten boten met heel aparte buitenboordmotoren. Enorm veel herrie en vervuiling, maar het werkt.

Natuurlijk hebben de Vietnamezen ook recht op de belangrijkste voorzieningen… En dat zijn natuurlijk televisies. Overal zie je antennes, op de gekste plaatsen. Want de Vietnamezen moeten natuurlijk wel het voetbal volgen. Als het duidelijk wordt dat je uit Holland komt gaat het meteen over voetbal. De bekende namen komen voorbij en een wedervraag over de stand van zaken van het Vietnamese voetbal wordt hoofdschuddend afgedaan. “Van Basten! Van der Sar in the final Champions League! Robin van Persie!”

Ik hou het kort dit keer, tam biet!

Saigon, 3 mei, 19.30 locale tijd.

Zoals altijd weer vroeg terug in het hotel. Vietnam eet vaak al om 17.30 uur dus dan doen wij vrolijk mee. Vanavond voor de tweede maal in hetzelfde tentje gegeten. Veel keus aan Vietnamees eten. De equivalent van zout en peper zie je op onderstaande foto, een enorme schaal met verse kruiden . Overigens is dat tijdens de lunch, weer een super tentje aangeraden door de gids. Pho Hung was de naam, aanrader. Foto goed, ma?

Vandaag geprobeerd rustig aan te doen in de hitte. Langzaam lopen is 1 van de trucs. Rustig aan. Niet teveel bewegen en op tijd ergens koffie drinken of in een andere airco ruimte binnen stappen. Saigon was een goede stad. Heel anders dan Hanoi, hoewel we vandaag wel vergelijkbare straten hebben gezien. Saigon lijkt inderdaad wat op Parijs, brede lanen en parkjes.

Morgen de Mekong delta. Bar is er niet helemaal gerust op, is bang dat we veel toeristen-fuiken gaan inlopen. Ik denk dat het wel meevalt. We gaan het zien!

Tam biet!